زمینه: امروزه قسمت اعظمی از فکر جوانان کشور را موفقیت در آزمون سراسری و ورود به دانشگاه به خود اختصاص داده است. به طوری که عدم موفقیت در آن با شرایط روانی-تحصیلی سختی برای آنها همراه است. پشت (کنکور) ماندن پدیده ای است که با وجود پژوهش های متعدد هنوز در خصوص عوامل مرتبط با آن مطالعه ای انجام نشده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف کشف تجارب داوطلبان آزمون سراسری از پشت (کنکور) ماندن انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینه ای انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل همه داوطلبان پشت (کنکور)ی آزمون سراسری سال 1399 در شهر خدابنده بود. نمونه مطالعه نیز شامل 12 نفر از این داوطلبان بود که تجربه یک یا دو سال شرکت در آزمون سراسری را داشتند و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری و براساس رویکرد کوربین و اشتراوس (2008) تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: با تحلیل عمیق تجربه شرکت کنندگان، 160 مفهوم اولیه، 107 مضمون فرعی و 9 مضمون اصلی به دست آمد. عوامل اصلی پشت (کنکور)ی داوطلبان آزمون سراسری شامل جو اجتماعی، محیط آموزشی، دوستان، ویژگی خانواده به عنوان عوامل زمینه ای؛ عملکرد روانی، عملکرد تحصیلی و واکنش به رویدادهای ناخواسته به عنوان عوامل فرآیندی؛ و پیامدهای روانی و تحصیلی به عنوان پیامدها دسته بندی شدند. طبقه مرکزی استخراج شده «انگیزه موفقیت در (کنکور)» بود که تمام عوامل فرآیندی، زمینه ای و پیامدی را در برگرفته و پاسخ نهایی به سوال اصلی پژوهش یعنی عوامل موثر بر پشت (کنکور)ی بود. بنابراین، وقتی پشت (کنکور) ماندن، راهی برای رسیدن به نتیجه دلخواه باشد انتخاب می شود، در غیر این صورت کنار گذاشته می شود. نتیجه گیری: نتیجه این پژوهش می تواند در درک عمیق دنیای ذهنی متقاضیان پشت (کنکور)ی برای دست اندرکاران تعلیم و تربیت، مشاوران مدارس و والدین مفید باشد.

آزمون سراسری((کنکور)) در ایران با نزدیک به یک و نیم میلیون شرکت کننده به پدیده اجتماعی قابل توجه در سالهای اخیر بدل شده است. از ابعاد مهمی که می ‎تواند به تحلیل و تفسیر این پدیده کمک کند، بررسی روانشناختی آن است. یافتن انگیزه های داوطلبان برای ورود به دانشگاه، به عنوان یکی از مبانی روانشناختی تقاضای عمومی برای آموزش عالی، هدف اصلی این تحقیق است. نمونه­های این تحقیق 1498 نفر زن و 804 نفر مرد مقیم شهر تهران و شرکت کننده در آزمون سراسری سال 1383 بودند که از جامعه داوطلبان مراجعه کننده به مراکز توزیع کارنامه انتخاب شدند. تحقیق حاضر از نوع پیمایشی است و برای اجرای آن از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. روشهای آماری تحلیل داده­ها شامل تحلیل عاملی و آزمون من _ ویتنی ویلکاکسون است. به این منظور، ابتدا از طریق مصاحبه اکتشافی با داوطلبان پرسشنامه ای حاوی سی سوال تنظیم شد. با اجرای پرسشنامه در دو مرحله مقدماتی و اصلی و تحلیل عاملی نتایج با نرم افزارSPSS   پنج انگیزه استخراج شد. نتایج این تحقیق نشان می­دهد که انگیزه­های داوطلبان تهرانی برای ورود به دانشگاه به ترتیب اولویت عبارت‎اند از : منزلت اجتماعی ، محیط اجتماعی دانشگاه، انگیزه شغلی، علاقه تحصیلی و علمی و راه حل موقت. همچنین، براساس نتایج این تحقیق داوطلبان زن نسبت به داوطلبان مرد به سه انگیزه اول اهمیت بیشتری می­دهند و انگیزه علاقه به تحصیل برای مردان مهم­تر است.

(کنکور) سراسری بنا به اذعان بسیاری از کارشناسان سرنوشت سازترین آزمون در ایران است و ویژگیهای جمعیت شناختی داوطلبان از قبیل جنسیت، منطقه (پایگاه اجتماعی-اقتصادی) و استان (زبان) می توانند بر عملکرد داوطلبان ورود به دانشگاه در پاسخ به سوالهای آزمون موثر باشند. اگر پاسخ به سوالهای آزمون با کنترل توانایی آزمودنی ها تابعی از ویژگیهای جمعیت شناختی باشند، سوالهای آزمون نسبت به آنها کنش افتراقی (DIF) دارند. هدف از پژوهش حاضر بررسی کنش افتراقی سوال های آزمون سراسری سازمان سنجش آموزش کشور بر حسب ویژگیهای جمعیت شناختی داوطلبان است. نمونه تحقیق شامل همه آزمودنی های یک دفترچه آزمون و برخی دروس امتحانی تخصصی گروه های آزمایشی (کنکور) سراسری از سال 87 تا 90 بود. به منظور تحلیل DIF از رویکرد تحلیل رگرسیون لوجستیک دو وجهی استفاده شد. پس از اطمینان از تک بعدی بودن آزمون های مورد مطالعه از طریق رویکرد NOHARM، یافته های تحلیل DIF حاکی از این بود که به ترتیب بیشترین تعداد کنش افتراقی آشکار شده در سوالهای آزمون، مربوط به متغیرهای جنسیت، سهمیه مناطق (پایگاه اجتماعی-اقتصادی) و استان (زبان) هستند، اما مقادیر اندازه های اثر بسیار کوچک و ناچیز بودند. با این وجود، بر اساس یافته های پژوهش حاضر پیشنهاد می شود که کمیته های موضوعی تشکیل شده و بر اساس قضاوت نهایی آنها، سوالهای سودار آزمون مشخص شوند و در طراحی سوال در آزمون های آینده مد نظر قرار گیرند.

مهاجرت افراد تحصیلکرده و دانشجویان به خارج از کشور یکی از مشکلات سالهای اخیر ایران است. به نظر می رسد روند مهاجرت بین المللی جوانان ایرانی در سالهای اخیر رو به افزایش بوده و سن مهاجرت نیز کاهش یافته و بسیاری از دانش آموزان نیز تمایل و تصمیم به مهاجرت به خارج از کشور دارند. هدف پژوهش حاضر تعیین میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت بین المللی در داوطلبان (کنکور) سراسری و بررسی نقش وضعیت اجتماعی-اقتصادی، متغیر دموگرافیک و تحصیلی در این مورد بوده است. پژوهش از نوع توصیفی مقطعی است که در شهر زنجان انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی داوطلبین (کنکور) حاضر در جلسه (کنکور)های سراسری ریاضی، علوم تجربی و علوم انسانی در شهر زنجان در سال 1401 بوده است. در روزهای (کنکور) سراسری 386 نفر از داوطلبان با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی قدرت نما و همکاران(1392) مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون های کای اسکوئر، مان ویتنی و کروسکال والیس و روش های همبستگی کرامر وی، کندال تاو و اسپیرمن استفاده و داده ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 21 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد 16/26 درصد از داوطلبان دارای میزان تمایل به مهاجرت کم، 53/22 درصد دارای میزان تمایل به مهاجرت متوسط و 29/51 درصد دارای میزان تمایل به مهاجرت زیاد بودند. 42/26 درصد داوطلبان نیز اعلام کرده اند که تصمیم به مهاجرت دارند و 57/73 درصد نیز اعلام کردند که تاکنون در این زمینه یک تصمیم مشخص نگرفته اند. بین جنسیت، وضعیت تاهل، وضعیت اشتغال، تسلط بر زبان انگلیسی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و معدل دیپلم داوطلبان با میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت رابطه معنی داری وجود داشت. نتایج نشان داد که میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت در داوطلبان (کنکور) سراسری بالاست. با توجه به مشکلات و خطرات مهاجرت جوانان برای آینده کشور، پیشنهاد می گردد ارگانهای ذیربط در خصوص حل این مشکل اقدامات لازم را انجام دهند.

(کنکور) سراسری بنا به اذعان بسیاری از کارشناسان سرنوشت سازترین آزمون در ایران است و ویژگی های جمعیت شناختی داوطلبان از قبیل جنسیت، منطقه (پایگاه اجتماعی- اقتصادی) و استان (زبان) می توانند بر عملکرد داوطلبان ورود به دانشگاه در پاسخ به سوال های آزمون موثر باشند. اگر پاسخ به سوال های آزمون با کنترل توانایی آزمودنی ها تابعی از ویژگی های جمعیت شناختی باشند، سوال های آزمون نسبت به آنها کنش افتراقی (DIF) دارند. هدف از پژوهش حاضر بررسی کنش افتراقی سوال های آزمون سراسری سازمان سنجش آموزش کشور بر حسب ویژگیهای جمعیت شناختی داوطلبان است. نمونه تحقیق شامل همه آزمودنی های یک دفترچه آزمون و برخی دروس امتحانی تخصصی گروه های آزمایشی (کنکور) سراسری از سال 87 تا 90 بود. به منظور تحلیل DIF از رویکرد تحلیل رگرسیون لوجستیک دو وجهی استفاده شد. پس از اطمینان از تک بعدی بودن آزمون های مورد مطالعه از طریق رویکرد NOHARM، یافته های تحلیل DIF حاکی از این بود که به ترتیب بیشترین تعداد کنش افتراقی آشکار شده در سوال های آزمون، مربوط به متغیرهای جنسیت، سهمیه مناطق (پایگاه اجتماعی- اقتصادی) و استان (زبان) هستند، اما مقادیر اندازه های اثر بسیار کوچک و ناچیز بودند. با این وجود، بر اساس یافته های پژوهش حاضر پیشنهاد می شود که کمیته های موضوعی تشکیل شده و بر اساس قضاوت نهایی آن ها، سوال های سودار آزمون مشخص شوند و در طراحی سوال در آزمون های آینده مد نظر قرار گیرند.

مشاوران مدارس در خط مقدم ارتباط با داوطلبان آزمون سراسری بوده و با نیازها، مسائل و مشکلات آنها کاملا آشنا هستند. دانش آموزان دبیرستانی و پیش دانشگاهی مشاوران را اولین منبع اطلاعاتی قابل اعتماد می دانند و بسیاری از مسائل و مشکلات خود را با ایشان در میان می گذارند. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل نظرات مشاوران مدارس در خصوص نیازها، مسائل و مشکلات داوطلبان آزمون سراسری در فرایند انتخاب رشته است. بر این اساس داده های تحقیق با روش تصادفی طبقه ای از نمونه ای به حجم143 نفر مشاور دبیرستان و پیش دانشگاهی از سازمان های آموزش و پرورش 25 استان کشور انتخاب و با استفاده از دو ابزار پرسشنامه محقق ساخته باز پاسخ و پرسشنامه مقایسه زوجی جمع آوری گردید. نیازها و مشکلات داوطلبان و راههای رفع آن در قالب سه سوال پژوهشی مورد بررسی قرار گرفت. داده های جمع آوری شده در دو مرحله تحلیل شد که نتایج نشان داد: نیازهای داوطلبان از نگاه مشاوران به ترتیب اولویت عبارتند از: آگاهی از امکان اشتغال در هر یک از رشته های تحصیلی، آشنایی با رشته ها و دانشگاه ها، وجود مراکز مشاوره (کنکور) و مشاوران کاردان، آشنایی با چگونگی انتخاب رشته، اطلاع رسانی در خصوص انتخاب رشته، دوری از عوامل اضطراب زا و دسترسی به انتخاب های داوطلبان سال های گذشته. مشکلات مورد نظر مشاوران عبارت بود از: عدم آشنایی با رشته ها و آینده شغلی و تحصیلی رشته انتخابی، محدودیت های انتخاب (علاقه، والدین، نمره و رتبه، جدا شدن از خانواده و ...)، محدودیت دسترسی به مراکز انتخاب رشته و مشاوران مجرب، عدم وجود اطلاعات کافی در مورد رشته ها و امکانات موجود در دانشگاه ها، عدم اطلاع از نکات فنی انتخاب رشته، مشکل اطلاع رسانی و آموزش جهت انتخاب رشته، عدم اطلاع از رتبه و نمره داوطلبان سال های گذشته.

پژوهش حاضر عوامل موثر بر انتخاب رشته را در میان داوطلبان مجاز به انتخاب رشته (کنکور) سراسری بررسی می کند. بدین منظور پرسش نامه ای 12 ایتمی بر اساس نتایج یک تحقیق مقدماتی با سوالات باز پاسخ درباره عوامل موثر بر انتخاب رشته تهیه شد. پس از بررسی و تایید روایی صوری پرسش نامه، پایایی آن با اجرای اولیه پرسش نامه بر روی 120 نفر از داوطلبان مجاز به انتخاب رشته، بررسی و ضریب آلفای 0.82 دست آمد. پرسش نامه نهایی بر روی 1700 نفر (920 دختر و 780 نفر پسر) از داوطلبان مقیم شهر تهران اجرا گردید. روش تحقیق از نوع پیمایشی بوده است. بر طبق نتایج آزمون تحلیل عاملی، پرسش نامه محقق ساخته از سه عامل شغلی، خانوادگی دوستان و فردی تشکیل شده بود. تجزیه و تحلیل های آماری انجام شده نشان داد که حدود دامنه میانگین نمره های داوطلبان با تبدیل دامنه اطمینان میانگین به نقطه درصدی به ترتیب عامل فردی با %77.45 در عامل شغلی با %76.8 و عامل خانوادگی دوستان با %50، مهم ترین عوامل موثر بر انتخاب رشته می باشند. در مقایسه بین دو جنس، انجام آزمون های t گروه های مستقل، تفاوت معنی داری بین دختران و پسران داوطلب مجاز به انتخاب رشته در عامل شغلی و نیز خانوادگی دوستان در انتخاب رشته وجود داشت؛ اما تفاوتی بین دختران و پسران در عامل فردی به دست نیامد. همچنین نتیجه آزمون تحلیل واریانس، نشان دهنده تفاوت بین عوامل شغلی و نیز خانوادگی دوستان در میان داوطلبان گروه های آزمایشی بود؛ اما تفاوت معنی داری بین داوطلبان گروه های آزمایشی در عامل فردی وجود نداشت.

هدف از این تحقیق اولا بررسی تاثیر آزمون انگلیسی (کنکور) سراسری بر روش تدریس دبیران مراکز پیش دانشگاهی می باشد. دومین هدف آن مقایسه نظرات دبیران و دانش آموزان این مراکز در این زمینه می باشد. و بالاخره اینکه، بر اساس نتایج به دست آمده پیشنهادهای کاربردی برای بهبود کیفیت امر آموزش زبان در مراکز پیش دانشگاهی ارائه شود. بنابراین، دو پرسش نامه که کاملا از نظر محتوا شبیه هم بودند در بین 40 دبیر و 80 دانش آموز مراکز پیش دانشگاهی نواحی چهارگانه شهر شیراز توزیع شد. تمامی داده های به دست آمده با استفاده از درصد، بسامد، میانگین و انحراف استانده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. علاوه بر این، با استفاده از آزمون مربع خی و آزمون تی مستقل داده ها تجزیه و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که الف. دبیران مراکز پیش دانشگاهی بیشترین اهمیت را به مهارت خواندن، ترجمه از انگلیسی به فارسی، دستور زبان و واژگان می دهند. ب. مهارت گفتاری، مهارت شنیداری و تلفظ و آهنگ کلام نادیده گرفته می شوند. ج. دبیران تلاش می کنند تا روش تدریس خود را متناسب با آزمون انگلیسی (کنکور) سراسری ارائه دهند. د. آزمون تی مستقل نشان داد که اختلاف معناداری میان نظرات دبیران و دانش آموزان در رابطه با روش تدریس دبیران به طور کلی و میان نقطه نظرات آنها در مورد عامل اول (مهارتها و عناصر زبان) و عامل چهارم (روش تدریس و ایجاد انگیزه) وجود دارد. و بالاخره اینکه به نظر می رسد که دبیران مراکز پیش دانشگاهی از شاخص هایی بهره می گیرند که متناسب با روش های سنتی از جمله گرامر - ترجمه و خواندن هستند.

پشت (کنکور)ی پدیده ای رایج در بین داوطلبان آزمون سراسری است که عوامل متعددی در آن نقش دارد. هدف از پژوهش حاضر طراحی الگوی مفهومی فرایند پشت (کنکور)ی داوطلبان آزمون سراسری دانشگاه ها بود. این پژوهش به روش کیفی و نظریه زمینه ای (مبتنی بر رویکرد کوربین و اشتراوس) انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل همه داوطلبان پشت (کنکور)ی آزمون سراسری سال 1399 از رشته های تحصیلی مختلف از شهرستان خدابنده بود. بدین منظور 12 نفر از شرکت کنندگان (کنکور) سال 1399 با رشته های مختلف که تجربه یک یا دو سال پشت (کنکور) را داشتند، به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. روش جمع آوری داده ها مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، ابتدا کدگذاری باز و محوری انجام گرفت و طبقه های مربوط در الگوی پارادایمی یعنی عوامل علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها جای گرفتند. سپس، در مرحله ی کدگذاری انتخابی، طبقه مرکزی پژوهش استخراج گردید. نتایج پژوهش 110 مضمون فرعی و 18 مضمون اصلی را مشخص ساخت که طبقه مرکزی استخراج شده از مضامین، «انگیزش موفقیت (کنکور)» بود. با ترسیم الگوی مفهومی پژوهش، مولفه های مرتبط با پشت (کنکور)ی و چگونگی تعامل آن ها با یکدیگر مشخص گردید. نتیجه مطالعه حاضر نشان داد که انگیزش موفقیت در (کنکور) بین عوامل علی، زمینه ای، مداخله گر و راهبردها ارتباط ایجاد می کند. به طوری که عوامل علی، زمینه ای و مداخله گر به واسطه انگیزش موفقیت در (کنکور) و همچنین راهبردها منجر به پشت (کنکور) ماندن می شود که این امر دارای پیامدهای روانی و تحصیلی است.